کد خبر:1231
پ
Kamran-Feriduni

نگاهی به تاریخ قشقایی ها از گذشته تا امروز

  آنگونه که از کتب و منابع تاریخی استنباط می شود ، اقوام سومر نخستین تمدن بشری را حدود هفت هزار سال پیش در سرزمین بین النهرین  پایه گذاری کردند و برای اولین بار اندیشه ی بشر  را با ابداع خط ( خط میخی ) ثبت نمودند( ب گری ۱۳۸۸ )و ( محمد زاده ی […]

  آنگونه که از کتب و منابع تاریخی استنباط می شود ، اقوام سومر نخستین تمدن بشری را حدود هفت هزار سال پیش در سرزمین بین النهرین  پایه گذاری کردند و برای اولین بار اندیشه ی بشر  را با ابداع خط ( خط میخی ) ثبت نمودند( ب گری ۱۳۸۸ )و ( محمد زاده ی صدیق ۱۳۷۹ ) .

 همچنین آنان شهر اوروق را به عنوان اولین شهر تاریخ بشری بنا کردند که تقریبا جمعیتی بین ۲۰ تا ۵۰ هزار نفر را در خود جای داده بود( ب گری ۱۳۸۸ ). مورخین در مورد جایگاه اولیه ی ترکان سومری اختلاف نظر دارند ؛ اما اکثریت غالب آنها بر این باورند ، که جایگاه اصلی آنها  بین النهرین ، خوزستان و کناره های خلیج فارس ( مناطق جنوبی ایران ) بوده است . سومریان نیاکان اقوامی چون ؛ ایلامی ها ، هیتها ، گوت ها ، کاسیها ، قوتیها ( قوتولو ها ) ، هوریها ، سکا ها ، میتانی ها ( مانا ها ) ، لولو بی ها ، اورارتو ها ، مادها ، اشکانیان و … بشمار می آیند که طبق تحقیقات گسترده ی زبان شناسان مشهوری همچون ب . براون ، ژ. اوپر ، ف . هومل ، گراتفند ، ن.پویه ، آ. زاکار، س. اوژاس ، آ.پول ، ف . دلیچ ، آ.فالنکشتاین ،  س . ن . کرامر ، ت . حاجی یف ، ب گری و … التصاقی زبان بوده اند. ویل دورانت نیز در مورد زبان سومری ها می گوید: « سومریان شاید از آسیای میانه ، قفقاز یا ارمنیه برخاسته و همراه دو رود دجله و فرات به جنوب بین النهرین آمده اند. چنین است اسنادی که از از قدیمی ترین فرهنگ آنان در کشور دیده می شود….

نیز ممکن است از این حد هم فراتر برویم و بگوییم که سومریان اصل مغولی داشته اند، چه در زبان ایشان بسیار لغات است که به کلمات مغولی شباهت دارد » ( ویل دورانت – جلد ۱ ) زبان های التصاقی-به گروه زبان های  اورال –  آلتاییک  گفته می شود که زبان ترکی از بزرگترین شاخه های خانواده ی آتاییک می باشد ( میشل مالدب ۱۳۸۶ ) . از آنجا که اقوام سومر نیاکان ترکان بوده اند ، حضور ترکان قشقایی در جنوب ایران اتفاقی نمی باشد و هماهنگی های فرهنگی ، اجتماعی ، جامعه شناختی ، زبانی ( وجود حرف نون غنه (η) در زبان ترکی قشقایی) و … نیز نشان می دهند که قشقایی ها از بازماندگان قوم سومر و دیگر اقوام منشعب آنها می باشند.

امروزه ایل قشقایی همچون کنفدراسیونی ، تمام شاخه های ترکی مادر، همچون اوغوز ، ایغور ، قیپچاق و … را در بر می گیرد . با وجود اینکه تقریبا تمام لهجه های ترکی مادر در بین مردم ایل قشقایی تکلم می شود ، وجود  برخی مغایرت های فرهنگی ، هنری ، انسان شناختی ، زبانی و نیز عدم مطابقت پرده های موسیقی قشقایی ها با دیگر اقوام ترک دنیا و … قشقایی ها را از  د یگر اقوام ترک مجزا می سازد و آن ها را به عنوان یک شاخه ی مستقل در کنار دیگر برادرانش قرار می دهد( اسد الله مردانی رحیمی ۱۳۸۶ ) . در طول تاریخ ، همواره قشقایی ها پایگاه  قدرتمندی را در جنوب ایران دارا بوده اند و این خود باعث شده است که اقوامی از مکان ها ی دیگر جهان همچون آذربایجان ، قفقاز ، ترکیه ، گرجستان ، ارمنستان ، چین ،  ایغورستان ( ترکستان شرقی ) ، قرقیزستان ، ازبکستان ، ایران و …  به دلایل مختلف سیاسی و اجتماعی ،  به مناطق تحت حاکمیت قشقایی ها مهاجرت کرده و به این پایگاه قدرتمند پناه بیاورند .

بازشناسی هویت تاریخی قشقایی با تکیه و توجه به نخبگان این ایل سرافراز
مشاهده خبر...

بطور خلاصه ، می توان گفت که قشقایی ها از دو گروه عمده تشکیل شده اند : ۱ –  ترکان بومی ایران که بازماندگان اقوام خاموش سومری ، ایلامی و … می باشند و از هزاره های پیش از میلاد در جنوب ایران سکنا گزیده اند . ۲ –  طوایف ،  قبایل و اقوام مهاجری که بعد ها بدلایل مختلف سیاسی و اجتماعی به این گروه پیوسته اند . ( اسد الله مردانی ۱۳۸۶ ) در مورد نام قشقایی ( قاشقایی ) نظریات و فرضیه های مختلفی توسط مورخان و باستانشناسان طرح و ارائه شده است که نظر اکثریت غالب آنان به قرار زیر می باشد : کلمه ی قشقایی ( قاشقایی ) از دو قسمت ( قاش + قایی ) تشکیل شده است . از جز‍ء اول معانی مختلفی برداشت می شود که می توان دو مورد زیر را ارجح تر دانست : ۱ –  قاش ( تحریف شده ی قاچ ) به معنی بدو( فعل امر از ریشه ی دویدن ) ، سریع و پیشرو ۲ –  قاش ( قاچ ) به معنی قسمت ( جزء ) جزء دوم کلمه قشقایی ،  قایی  می باشد . قایی نام یکی از بزرگترین قبایل از قبایل ۲۴ گانه اوغوز می باشد . اگر تاریخ را برای یافتن کلمه ی قایی جستجو کنیم ، در حدود ۲۴۰۰  سال قبل از میلاد در کوه های آلتای و حدود ۱۴۰۰ سال قبل از میلاد در اراضی ترکیه ی امروزی به این نام بر خواهیم خورد . ( حسین جدی ۱۳۷۸ ) بخشی از این قوم ( قایی ) روزگاری دراز در آذربایجان ، ترکیه و کناره های دریای خزر حکومت های قدرتمندی را بنا نهاده که از جمله ی آنها می توان به تشکیل حکومت ۵۰۰ ساله ی امپراطوری عثمانی  اشاره نمود که بر بخش وسیعی از آسیا ، اروپا  و آفریقا حکمرانی کرده است .( رفیق اؤزده ک ۱۳۸۰ ) در نتیجه توضیحات بالا معنی کلمه ی قاشقایی از دوحالت زیر خارج نیست :

شورای شهر؛ وظیفه یا شغل؟
مشاهده خبر...

۱ –  قبیله ی قایی که پیشرو و پیش قراول بوده است

۲ – ایل قشقایی به عنوان قسمتی از قبیله ی قایی [۱] امروزه قشقایی ها با جمعیت تقریبی بالغ بر ۳۰۰۰۰۰۰ ( سه میلیون ) نفر در جنوب ایران و در استان های فارس ، اصفهان ، خوزستان ، چهارمهال بختیاری ، کهکیلویه و بویر احمد ، بوشهر ، کرمان ، هرمزگان  و … زندگی می کنند و زبان ترکی قشقایی هم ، هم اکنون به عنوان۲۷ ( بیست و هفتمین )  شاخه مستقل زبان ترکی مادر به ثبت رسیده است .

اصولا ایل قشقایی هم همانند دیگر ایل ها ی ترک زبان  در تقسیم بندی ایلی از چند طایفه و هر طایفه از چند تیره و هر تیره از چند بنکو و هر بنکو از چند قول ( بیله ) و هر قول از چند           اه ولی ( خانواده ) تشکیل شده است که به علت زیاد بودن تعداد تیره ها ، بنکو ها و … فقط به ذکر نام طایفه ها مهم (از لحاظ جمعیت ) اکتفا می کنیم . امروزه ۶ طایفه ی مهم ایل قشقایی از بزرگ به کوچک ( از لحاظ تعداد تیره ) شامل طایفه های دره شوری ۵۱ تیره ، کشکولی بزرگ ۴۷ تیره ، عمله ۴۷ تیره  ، فارسی مدان ۲۵ تیره ، شش بلوکی ۲۰ تیره ، کشکولی کوچک ۱۴ تیره  می باشند .

در طول تاریخ ایران ، همواره قشقایی ها برای دفاع از وطن خویش از جان و مال خود گذشته و در مقابل استعمارگران و دشمنان ملت ایران همانند کوهی استوار ایستاده اند . از نمونه های جان فشانی های این قوم می توان به پایان دادن به استعمار ۱۱۰ ساله ی پرتغالی ها در جنوب ایران اشاره نمود .

در آن نبرد  رهبری قشقایی ها را  امام قلی خان شاهی لو پسر الله وردی خان به عهده داشت و بعد از پیکاری سخت قشقیی ها توانستند شهر قومبرون ( بندرعباس امروزی ) را از دست بزرگترین استعمارگر آن زمان رها سازند( دکتر منوچهر کیانی ۱۳۸۰ ) . از وقایع دیگر نیز می تواند به حضور فعال قشقایی ها در کمک به تشکیل حکومت زندیه( دکتر منوچهر کیانی ۱۳۸۰ ) ، دفاع از خاک میهن عزیزمان در جنگ جهانی اول و دوم( محمد حسن رکن زاده ۱۳۸۳ ) ، حضور فعال در جریان ملی شده صنعت نفت در سال ۱۳۳۲ و طرفداری از نخست وزیر وقت ، دکتر مصدق       ( دکتر منوچهر کیانی ۱۳۸۳ ) ، حضور فعال درجریان نهضت جنوب( منصور نصیری طیبی ۱۳۸۱ )و جریان مشروطه( دکتر منوچهر کیانی ۱۳۸۰ )  و… اشاره نمود .

چرا به ‌اجاق قسم می‌خوریم ؟
مشاهده خبر...

در جریان مشروطیت که صولت الدوله قشقایی ( اسماعیل خان قشقایی)  از پایه گزاران آن جریان در فارس بوده است ، علمدار خان کشکولی ( علمدار مشروطیت ) به عنوان اولین شهید راه مشروطه جان سپرد . ( دکتر منوچهر – کیانی ۱۳۸۰ ) صرف نظر از دفع مهاجمین در طول تاریخ  ،  بعد از غلبه ی انگلیسی ها و عواملشان در ایران بخصوص از زمان رضا شاه ، که فشار ، خفقان و تهدید ، سایه شوم خود را بر تمام قومیت های ایران می گسترد ، قشقایی ها همانند نیاکان پیشین خود بیش از هر قوم دیگری قربانی سیاستهای سلطه – جویانه ی انگلیس قرار می گیرند و نه تنها سیاستمداران ، خوانین ، بزرگان و روشنفکران آن اعدام ، تبعید ، زندانی و شکنجه می شوند ، بلکه مردم بی پناه  قشقایی نیز مورد آزار و شکنجه قرار می گیرند و در انظار عموم و بین سایر اقوام ایرانی نیز به عنوان یاغی معرفی می گردند .

  منابع  فارسی:   ۱ – اؤزده ک ر ( ۱۳۸۰ ). تۆرکینگ قیزیل کیتابی( کتاب طلایی ترکان ).

تبریز. ۲۹۶ ص ۲ – انصاری ج . ( ۱۳۸۶ )تاریخ فرهنگ ایران از آغاز تا پایان عصر پهلوی . سبحان نور . ۲۴۰ ص ۳ – ب. گری. ( ۱۳۸۸) سومریان نیاکان ترکان . تبریز. ندای شمس . ۲۷۲ ص ۴ – جِدی ح (بایات) (۱۳۷۸ ). پیوستگی قومی و تاریخی اوغوز- ایل قشقائی ایران،نوید شیراز ۵ – رکن زاده م ح(۱۳۸۳ ) فارس و جنگ بین الملل .تهران.انتشارات آگاه .۵۲۸ ص ۶ – محمد زاده صدیق ح ( ۱۳۷۹ ). یادمان های ترکی باستان. انتشارات نخل های سرخ . ۲۷۱ ص ۷ – کیانی م .( ۱۳۸۰ ).تاریخ مبارزه ایل قشقایی: از صفویه تا پهلوی . شیراز کیان نشر.۲۵۰ ص ۸ – کیانی م .( ۱۳۸۳ ) نگاهی به ایل قشقایی بعد از شهریور بیست . شیراز . کیان نشر ۹ – محمد زاده ی صدیق ح ( ۱۳۷۹ ) یادمان های تورکی باستان . نخل های سرخ . ۲۷۲ ص ۱۰ – مردانی رحیمی ا .(۱۳۸۱ ) زبان ترکی قشقایی وشیوه نگارش آن ۱۱ – مالدب م (۱۳۸۶ ).[ مترجم ] ملانظر ع .تهران . شرکت انتشارات علمی فرهنگی . ۷۱۰ ص ۱۲ – مردانی رحیمی ا .(۱۳۸۶ ) قاشقایی سؤزلوگو(دایره المعارف تورکی قشقایی ). قم دفتر انشارات انصاری.۹۰۰ ص ۱۳ – نصیری طیبی م ( ۱۳۸۱ ) . نهضت جنوب ( فارس ، قشقایی ها و آذربایجان ) . تهران نشر و پژوهش شیرازه . ۱۶۸ ص ۱۴ – ویل دورانت  . تاریخ تمدن ، جلد۱٫ ۱۴۴

نویسنده : کامران فریدونی کشکولی

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کلید مقابل را فعال کنید